Gepubliceerd op 18 januari 2009 23.05 uur.
Laatst bijgewerkt op 28maart 2011 22.17 uur.
De woningcorporaties in bovenstaand schema spelen een centrale rol bij de vernieuwingen in Geuzenveld en Slotermeer. Zowel de corporaties als het stadsdeelbestuur zeggen steeds dat de bewoners centraal staan en dat ze mooie dingen voor de bewoners willen realiseren. We halen op de voorpagina van deze site uit een groot evaluatierapport aan dat de bewonersparticipatie in ons stadsdeel in 2008 verre van maximaal was. 'Maximaal' zou zijn dat je echt samen goede plannen maakt, dus samen vast stelt wat nu eigenlijk het probleem is, wat de werkelijke oorzaken zijn, samen belangrijke beslissingen neemt.
Onder bewoners is nogal eens te horen dat de corporaties het stadsdeelbestuur gewoon 'in de zak hebben', dat de corporaties dus gewoon de dienst uitmaken.
Uit een groot onderzoek door de Universiteit Utrecht1 blijkt helaas dat tal van woningcorporaties slecht zijn afgestemd op de verbetering van buurten en wijken, zeker als het gaat om een grote inbreng van de bewoners. Om ons heen zien wij zelf bijvoorbeeld dat er wel erg veel wisselingen in belangrijke functionarissen van woningcorporaties zijn. Hierdoor:
wordt er weinig geleerd van gemaakte fouten,
stagneert het innovatieve vermogen,
gaat bedrijfs- en buurtgebonden kennis zeer snel verloren, ondanks de bewering dat de corporatie 'klant en pand kent', en dus
is er een vergrote kans op misverstanden en verlies van vertrouwen tussen huurders en corporaties.
In hun rapportage besteden de Utrechtse onderzoekers Van Bergeijk en anderen een hele paragraaf aan de gebrekkige interne voorwaarden voor goed functionerende corporaties (pag. 78-79). Te vaak zijn de inrichting en de werkwijzen van corporaties contraproductief voor een goede, duurzame samenwerkingsrelatie met huurders in de buurten en wijken. De onderzoekers wijzen op tekenen van verbetering maar concludeerden toch dat er bij veel corporaties nog een lange weg te gaan is.
Daarnaast is omvangrijke sloop volgens een belangrijk CDA-rapport2 nogal eens op 'verborgen' argumenten gebaseerd:
nieuwbouw kan meefinancieren aan wensenlijstjes van gemeenten (o.a. infrastructuur),
kansarmen verspreiden over de stad,
renovatie heeft voor architecten en ontwikkelaars geen snel imago (ook in de ICT-sector een bekend en wijdverbreid fenomeen en het zelfde geldt voor onderhoud),
bewoners profiteren van de vertrekpremie.
Al enkele jaren bestaan er flinke zorgen over de woningcorporaties. De Woonbond meldde bijvoorbeeld dat het ministerie van Wonen, Wijken en Integratie (WWI) op 8 april 2009 het 'meldpunt integriteit woningcorporaties' heeft geopend. Iedereen kan hier terecht om signalen door te geven die te maken hebben met mogelijk oneerlijk handelen van corporaties, hun medewerkers, management en bestuurders. Het e-mailadres is: meldpuntcorporaties@minvrom.nl.
Het meldpunt integriteit is onderdeel van een pakket maatregelen. Directe aanleiding voor de maatregelen zijn de problemen bij Rochdale en SGBB. De bestuurders van beide corporaties zijn ontslagen omdat ze worden verdacht van fraude en/of zelfverrijking, aldus de Woonbond. En rond 21 mei 2010 meldden de media dat de Amsterdamse woningcorporatie De Key aangifte bij justitie deed tegen een voormalig bestuurder van De Key en de voormalig directeur van zijn projectontwikkelaar De Principaal.
Zo kwam de riante vertrekbonus van ruim een miljoen euro voor voorzitter Van Leeuwen van Aedes op 11 en 18 april 2009 in kranten en op televisie prominent in het nieuws. Aedes is de vereniging van woningcorporaties in Nederland. Van Leeuwen zou zich regelmatig kritisch hebben uitgelaten over de topsalarissen van enkele corporatiedirecteuren... Van Tweede Kamerlid Staf Depla werd de uitspraak genoteerd, "dat die premie juridisch dan wel kan kloppen, maar dat het aantoont dat de corporatiesector geen enkel benul heeft van wat er in de samenleving aan de hand is"3. Op 22 april 2010 verschenen in de dagbladen en op radio opnieuw berichten over onregelmatigheden bij circa twintig corporaties4.
Daarnaast hebben sommige woningcorporaties wel veel grotere ogen dan magen. De Rotterdamse corporatie Woonbron verslikte zich wel heel fors in een project met het beroemde stoomschip SS Rotterdam. Prof. ir. André Thomsen stapte om deze reden uit de Raad van Commissarissen van die corporatie. Hij zat daarin op voordracht van de Concern Participatieraad Woonbron (CPRW), de overkoepelende huurdersorganisatie van Woonbron.
Woningcorporaties deinden de afgelopen vijftien jaar mee op de golf van privatiseringen. Vicevoorzitter Tjeenk Willink van de Raad van State waarschuwde in zijn traditionele Algemene Beschouwingen op de veelzijdige en ernstige risico's van deze trend (bron: Het Parool, 8 april 2009, p. 5). Zo wees de Volkskrant in 2005 op bonussen voor directeuren van woningcorporaties die veel goedkope huurhuizen slopen. De financiële prikkel om huizen te slopen, zou zijn opgenomen in de beloningsregels van de brancheorganisatie Aedes5. Het tijdschrift Het Experiment meldde in haar editie van juni 2009 op pagina 25 dat de woningcorporaties identiteit en legitimiteit verliezen.
En zo laakte de Huurdersvereniging Westerpark in april 2008 in een open brief de rol van corporaties bij langdurige leegstand en die van haar stadsdeelbestuur bij sloopplannen. Met name woningcorporatie Stadgenoot werd verweten bij leegstaande woningen "bekende makelaarstrucs" te hanteren die "een corporatie onwaardig zijn". De Huurdersvereniging Westerpark noemt het discutabel dat er zoveel woningen worden onttrokken aan de voorraad sociale huurwoningen. Dat deze vervolgens zo lang leegstaan noemt zij onacceptabel, vooral vanwege de jarenlange wachttijden bij Woningnet.
Een soortgelijke noodkreet kwam in het weekend van 19 april van het Initiatief Betaalbaar Wonen Amsterdam Noord (IBW-N). Met een uitvoerig gedocumenteerd persbericht vraagt het IBW-N van politiek en corporaties bescherming van de sociale woningvoorraad, dit naar aanleiding van de aanstaande behandeling van de woonvisie Amsterdam Noord door het stadsdeel. Het IBW-N wijst onder andere op de verslechterende inkomenspositie van veel Amsterdammers door de oplopende werkloosheid enerzijds en anderzijds de gelijktijdige verkleining van de voorraad sociale huurwoningen plus de oplopende gemiddelde huren6.
Indien bewoners uit gesloopte buurten voorrang krijgen maar daar in de praktijk toch weinig aan hebben, lijkt het waarschijnlijk dat woningzoekenden voor grootschalige sloop helemaal een hoge prijs moeten betalen. Die komen achteraan in het laatste rijtje.
Klinkt het bovenstaande wellicht erg somber: er moet wel bij aangetekend worden dat we natuurlijk niet zomaar alle woningcorporaties over één kam mogen scheren.
De website van de PvdA in Amsterdam vermeldde een artikel uit De Telegraaf van woensdag 9 september 2009: Geen regels verkoop sociale huurwoning7. De gemeente heeft er volgens dat artikel totaal geen benul van dat woningcorporaties geen regels hanteren om verkoop van sociale huurwoningen aan huisjesmelkers tegen te gaan.
Tientallen huurwoningen zijn de afgelopen jaren in handen gevallen van huisjesmelkers die de huizen opkopen. Zij gaan er echter niet zelf in wonen, maar verhuren de etages per kamer voor grof geld. De opbrengst van de voormalige sociale huurwoning is tot vier keer zoveel als voorheen het geval was.
Uit de schriftelijke vragen die raadslid Sonja Hauet (PvdA) onlangs stelde, blijkt dat de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties niet geregeld heeft dat kopers van sociale huurwoningen er ook zélf moeten wonen.
Merk overigens op dat er in dit hele artikeltje dus een pikant soort 'tweetrapsraket' zit:
AMSTERDAM - Woningcorporaties kunnen beter stoppen als vastgoedontwikkelaar. Zij moeten zich veel meer concentreren op hun kerntaak als klassieke volkshuisvesters. Dit stelde dinsdag PvdA-wethouder Hans Gerson op een bijeenkomst van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties. (AFWC).
Gerson heeft heimwee naar het gemeentelijk woningbedrijf. Hij zei het te betreuren hoe dat in drie stappen was verworden tot Ymere. Het experiment met het gemeentelijk woningbedrijf als commercieel bedrijf is de wethouder niet goed bevallen. De volkshuisvesters zijn als ondernemers doorgeslagen, vindt hij. De crisis is volgens hem aanleiding kritischer naar de corporaties te kijken. Sociale huurwoningen zijn onrendabel, maar de vastgoedmarkt is inmiddels ook. Gerson: ''Als ik dan directeuren hoor praten over het ontwikkelen van negentigduizend vierkante meter vastgoed, denk ik: waarom hebben jullie het niet over huizen bouwen en verhuren?'' Ook zette Gerson vraagtekens bij het sloop-nieuwbouwtempo van de corporaties. Het afbreken van technisch gezien goede huizen is niet altijd gewenst.
Vooral bij monumentale objecten is volgens hem voorzichtigheid geboden. Hij sprak zich uit voor het behoud van een deel van de Bijlmer, van Jeruzalem en het Van Eesterenmuseum in West. De corporatiedirecteuren stonden na afloop naar lucht te happen van woede. De een noemde de wethouder 'ouderwets', een ander zei dat Gerson 'gelukkig na de verkiezingen stopt'. (TON DAMEN)
Tot zover het Parool7. De analyse lijkt ons wel in orde. Of de remedie ook zal worden toegepast . . .?
Bewonerscommissies staan heel dicht bij de huurders en hebben als eerste zicht op de problemen en uitdagingen in hun woningcomplex. Bewonerscommissies hebben ook een goed zicht op het serviceniveau van hun eigen corporatie – is dat goed, matig of slecht? Omdat bewonerscommissies bestaan bij de gratie van vrijwilligers, kunnen zij soms goed een steuntje in de rug gebruiken. Die kan komen van hun huurderskoepel die de juiste schakel is naar de eigen corporatie. Hij kan ook komen van de stedelijke of regionale huurdersorganisatie, die waarschijnlijk onafhankelijker van corporaties kan werken. Dat steuntje kan ook komen van een goed bewonersplatform, dat nu juist een beter overzicht heeft over de wijk rondom de bewonerscommissie én over het uiteenlopende optreden van de verschillende corporaties in ons eigen stadsdeel.
Heeft uw eigen complex wel een bewonerscomissie? Zo neen, richt er een op. Slaapt zij: kus of schud haar wakker!
Een extra steun is de vernieuwde Overlegwet. Deze geeft aan bewonerscommissies sinds 1 januari 2009 veel meer rechten op informatie, advies en instemming bij hun verhuurder. De Woonbond heeft een brochure met tal van prima praktische tips en de complete wettekst: De nieuwe Overlegwet (negende druk, januari 2009). Een absolute aanrader!
Een voorbeeldbrief voor het opvragen van beleidsinfomatie kunt u hier downloaden. Goede informatie is wel uw belangrijkste recht!
U weet het waarschijnlijk wel: bewonerscommissies kunnen resultaten bereiken die individuele bewoners niet voor elkaar krijgen. Als er bij herstructurering geen actieve bewonerscommissie is, zijn de huurders van een complex soms als 't ware reddeloos verloren. Dat zelfde geldt ook voor een individuele bewonerscommissie in haar stadsdeel. Zij kunnen meer bereiken door in hun eigen gebied samen te werken met andere commissies.
Het Wijksteunpunt Wonen en de Stichting Buurtbelangen hebben bewezen dat ook zij met deskundige en gemotiveerde medewerkers heel veel voor huurders en hun bewonerscommissies kunnen betekenen.
